Psychoonkologia
W Polsce odczuwa się dotkliwy brak fachowej opieki psychologicznej dla osób dotkniętych chorobą nowotworową. W nielicznych tylko ośrodkach pacjent może liczyć na profesjonalną pomoc psychologa . Lekarze najczęściej nie mają czasu ani odpowiednich umiejętności by skutecznie wesprzeć emocjonalnie pacjenta chorego na raka. Zależy nam by polski pacjent mógł również uzyskać fachową pomoc psychologiczną będąc w trakcie leczenia onkologicznego . Chyba żaden inny czynnik nie poprawia jakości opieki onkologicznej w tak wyraźny sposób tak niewielkim kosztem.
Wychodząc na przeciw potrzebom pacjentów i ich bliskich prowadzimy warsztaty psychoterapeutyczne skierowane właśnie do tej grupy osób. Są one oparte na programie Simontona , który uważany jest za standard psychoterapii w pracy z pacjentami z chorobą nowotworową i stanowi uzupełnienie leczenia onkologicznego.
Metoda Simontona - wszechstronny i spójny, poznawczo-behawioralny program samopomocy emocjonalnej dla chorych na nowotwory złośliwe i osób ich wspierających. Jest to prawdziwie holistyczny program odnoszący się do wszystkich podstawowych sfer życia:
Sfera behawioralna :
- Relaks
- Wyobraźnia
- Kształtowanie zdrowych nawyków
- Stosowanie się do leczenia
- Aktywne uczestnictwo w terapii
- Rekreacja
- Zachowania prozdrowotne (asertywność, dieta, ruch, itd)
Sfera poznawcza (RTZ) :
- Kształtowanie zdrowych myśli, przekonań i postaw - ich wpływ na emocje i
- Zdrowienie
- Stawianie celów
- Rozwiązywanie problemów
- Obraz samego siebie
Sfera emocjonalna :
- Rozwijanie i utrzymywanie nadziei
- Skuteczne radzenie sobie z lękiem, przygnębieniem, złością, poczuciem
- beznadziei i bezradności.
- Przystosowanie i radzenie sobie z codziennymi stresami
- Rozwój "kompetencji emocjonalnej"
- Skuteczne radzenie sobie w stanie kryzysu emocjonalnego
- Radzenie sobie ze złością, z poczuciem winy i urazy
Sfera duchowa :
- Rozwój zdrowych przekonań duchowych/filozoficznych/egzystencjalnych
- Odkrywanie znaczenia, głębokiego spełnienia i sensu życia
- Radość życia
- Przekonania i emocje związane ze śmiercią
Sfera społeczna i rodzinna :
- Rozwój systemu wsparcia
- Stosowanie dostępnych źródeł wsparcia
- Rozwój umiejętności komunikowania się z bliskimi
- Wsparcie dla osób wspierających
Sfera fizyczna :
- Odżywianie
- Aktywność fizyczna
- Zabawa i rekreacja
- Jakość życia i umierania
W Programie Simontona stosuje się w sposób wzajemnie uzupełniający następujące modalności
- Terapia indywidualna
- Terapia grupowa
- Terapia rodzinna
- Edukacja o nowotworach złośliwych, układzie odpornościowym, emocjach i samo-pomocy.
Gazeta Poznańska, 24 XI 2003 - wywiad z Jaonną Zapałą
Psychoonkologia
Pacjenci chorzy na nowotwory i inne ciężkie choroby dostali nowy, pomocny lek- psychoterapeutyczny Program Simontona. Na Zachodzie jest traktowany równie poważnie, jak chemioterapia czy naświetlanie i z powodzeniem wspomaga ugruntowane już metody leczenia. U nas dopiero nieśmiało wkracza na oddziały.
-Przede wszystkim żaden terapeuta pracujący według Programu Simontona nie będzie namawiał pacjenta do zaniechania klasycznych metod leczenia. We współpracy z lekarzem możemy skutecznie wspierać ten proces - podkreśla Joanna Zapała, psycholog. Ważną cechą Programu jest możliwość pomocy nie tylko osobie z diagnozą, ale i tzw. osobie wspierającej chorego w zdrowieniu ( członkowi rodziny czy bliskiemu przyjacielowi). Program skupia się na trzech aspektach: cielesnym, umysłowym i duchowym; zgodnie z założeniem, że każdy z nich jest tak samo istotny w procesie zdrowienia.
Praca z chorym podzielona jest na etapy, jednak zawsze terapeuta uczy chorego, jak może pracować sam tak, aby nauczył się pomagać sam sobie także bez pomocy psychologa. Ważną rolę w tym programie odgrywają ćwiczenia medytacyjne, które są sposobem na zmianę przekonań i emocji w taki sposób, aby pomogły nam wrócić do zdrowia. Pacjenci pracują również z wyobraźnią. - Niektórzy np. wyobrażają sobie leczenie jako swojego przyjaciela, który pomaga im wyzdrowieć.- inni, obraz niszczenia komórek nowotworowych lub wzrost siły i skuteczności białych ciałek- opowiada Joanna Zapała, która sama pokonała raka, wówczas jeszcze intuicyjnie wykorzystując techniki simontonowskie. Uważa ona, że zbyt rzadko korzystamy z narzędzia, jakim jest wyobraźnia. Po okresie dzieciństwa, odrzucamy je. Nie mniej ważna jest praca z przekonaniami, prowadzona na podstawie Racjonalnej Terapii Zachowania Maultsby`ego. Metoda ta pomaga zamieniać przekonania niezdrowe na zdrowe ponieważ przekonania są źródłem emocji, a one wpływają na system odpornościowy i reakcje obronne organizmu.
Jedna z sesji poświecona jest zabawie i kończy się wprowadzeniem teorii w życie, czyli wspólną imprezą. - Zabawa jest bardzo ważnym elementem naszego życia przecież, gdy się cieszymy, wydzielają się endorfiny - hormony szczęścia - mówi psycholog. Opowiada też, jak podczas kursu w Karpaczu tańczyła z chorym, który miał przerzuty do kości i kilka dni wcześniej ból uniemożliwiał mu samodzielne pokonanie kilku schodków. - Po czterech dniach kursu Józef przyniósł nam książeczkę z pieczątką potwierdzającą, że był na Śnieżce. Poszedł zupełnie sam. Nikomu nawet nie wspomniał o swoim zamiarze.
Jolanta SIELSKA
Fot. Archiwum, Joanna Zapała z Carlem Simontonem - twórcą programu psychoterapeutycznego dla chorych onkologicznie
